Türkçülük ve Turancılık


Bu makale 2015-06-25 21:37:28 eklenmiş ve 7254 kez görüntülenmiştir.
Ziya GÖKALP

Türkçülükle Turancılığın farklarını anlamak için, Türk ve Turan topluluklarının sınırlarını belirlemek gerekir. Türk, bir milletin adıdır. Millet, kendisine özel bir kültüre sahip olan topluluk demektir. O halde, Türk’ün yalnız bir dili, bir tek kültürü olabilir.

Oysa ki Türk’ün bazı kolları Anadolu Türklerinden ayrı bir dil, ayrı bir kültür yapmağa çalışıyorlar. Mesela, Kuzey Türkler‘inden bir kısım gençler bir Tatar dili, bir Tatar kültürü oluşturmaya çalışmaktadırlar. bU hareket, Türklerin başka bir millet, olması sonucunu verecektir. Uzata bulunduğumuz için, Kırgızların ve Özbeklerin nasıl bir yol izleyeceklerini bilmiyoruz. Bunlarda birer ayrı dil ve edebiyat, birer ayrı kültür oluşturmaya çalışırlarsa, Türk milletinin sınırı daha daralmış olur. Yakıtlarla Altay Türkleri daha uzakta bulundukları için, bunları Türkiye Türkler‘in bulundukları için, bunları Türkiye Türkleri’nin kültürü dairesine almak daha güç görünüyor.

Bugün kültürce birleşmesi kolay olan Türkler, özellikle Oğuz Türkleri yani Türkmenleredir. Türkiye gibi, Azerbaycan, İran, Harzem ülkelerinin Türkmenleri de Oğuz uyruğundandır. Bundan dolayı, Türkçülükteki yakın idealimiz (Oğuz Birliği) yahut, (Türkmen Birliği) olmalıdır. Bu birlikten amaç nedir? Siyasi bir birlik mi? Şimdilik, hayır! Gelecek hakkında bugünden bir yargıya varamayız. Fakat bu günkü idealimiz Oğuzların yalnız kültürce birleşmesidir.

Oğuz Türkleri, bugün dört ülkede yayılmış olmakla beraber, hepsi birbirine yakın akrabadırlar. Dört ülkedeki Türkmen illerinin adlarını karşılaştırırsak, görürüz ki, birinde bulunan bir ilin veya boyun diğerlerinde de dalları vardır.

Mesela, Harzem’de Tekeler’le Sarılar’ı ve Karakalpaklar’ı görüyoruz. Yurdumuzda Tekele, bir sancak teşkil edecek kadar çoktur; hatta, bir bölümü zamanında Rumeli’ye yerleştirilmiştir. Türkiye’deki Sarılar, özellikle Rumkale’de otururlar. Karakalpaklar ise, Karapapak ve Terekeme adaların alarak Sivas, Kars ve Azerbaycan yörelerindedir. Harzem’de Oğuz’un Salur ve maralı boylarıyla Çavda ve Göklen (Karluklardan Kealin) illeri vardır. Bu adlara Anadolu’nun çeşitli yerlerinde rastlanır. Göklen, kendi adanı Van’da bir köye Gök oğlan şeklinde vermiştir.

Oğuz’un Bayat ve Afşar boyları da gerek Türkiye’de gerek İran’da ve Azerbaycan’da vardır. Akkoyunlular ile Karakoyunlular bu üç ülkede yayılmışlardır. O halde Harzem, İran, Azerbaycan ve Türkiye ülkeleri, Türk etnografyası açısından aynı uruğun yurtalırdır. Bu dört ülkenin bütününe Oğuzistan (Oğuz ili) adanı verebiliriz. Türkçülüğün yakın hedefi, bu büyük ülkede yalnız bir tek kültürün hakim olmasıdır.

Oğuz Türkleri, genellikle oğuz Han’ın torunlarıdır. Oğuz Türkleri, birkaç yüzyıl öncesine gelinceye kadar, birbiriyle yakından ilgili bir aile biçiminde yaşarlardı. Mesela Fuzuli, bütün Oğuz boyları içinde bilinen bir Oğuz şairi idi. Korkut Ata Kitabı Oğuzlar’ın resmi Oğuznamesi olduğu gibi, Şah İsmail, Aşık Kerem, Köroğlu kitapları gibi hak eserleri bütün oğuz iline yayılmıştır.

Türkçülüğün uzak ideali ise, Turan‘dır. Turan, kimilerinin sandığı gibi, Türklerden başka, Moğolları, Tunguzları, Finuvaları, Macarları da içine alan kavimler karması değildir. Bu zümreye bilim dilinde Uralo – Altay topluluğu denilir. Bununla beraber, bu sonuncu topluluğun içindeki kavimlerin dilleri arasında bir akrabalık bulunduğu da henüz ispat edilememiştir. Hatta bazı yazarlar Ural kavimleriyle Altay kavimlerinin bir birinden ayrı iki topluluk oluşturduğunu ve Türklerin Moğollar ve Tunguzlarla beraber Altay grubunu Finuvanlarla Macarların da Ural gurubunu oluşturduklarını iddia ediyorlar. Türklerin Moğollarla ve Tunguzlarla dil akrabalığı olduğu da henüz ispat edilmemiştir. Bugün bilim açısından tartışılmaz olan bir gerçek varsa, o da Türkçe konuşan Yakut, Kırgız, Özbek, Kıpçak, tatar, Oğuz gibi Türk boylarının dilce ve gelenekçe kavmi bir birliğe sahip olduğudur. Turan kelimesi, Türlar yani Türkler demek olduğu için, sadece Türkleri içine alan bir birliğin adıdır. O halde, Turan kelimesini bütün Türk boylarını kapsayan Büyük Türkistan’a karşılık kullanmamız gerekir. Çünkü Türk kelimesi, bugün, yalnız Türkiye Türkleri’ne verilen bir isim haline gelmiştir. Türkiye’deki Türk kültür dairesinde olanlar elbette yine bu adı alacaklardır. Benim inancıma göre bütün Oğuzlar, yakın bir zamanda bu isimde birleşeceklerdir. Fakat, Tatarlar, Özbekler, Kırgızlar ayrı kültürler oluştururlar ise ayrı milletler durumuna geleceklerinden yalnız kendi isimleriyle anılacaklardır. O zaman, bütün bu eski akrabaları kavmi bir topluluk halinde birleştiren müşterek bir isme gerek duyulacak, iste bu ortak isim Turan kelimesidir.

Türkçülerin uzak ülküsü Turan adı altında birleşen Oğuzları, tatarları, Kırgızları, Özbekleri, Yakutları, dilde, edebiyatta, kültürde birleştirmektir. Bu idealin bir gerçek haline geçmesi mümkün mü, yoksa değil mi? Yakın idealler için bu yön aranırsa da, uzak idealler için aranmaz. Çünkü uzat ideal ruhlardaki heyecanı sonsuz bir dereceye yükseltmek için, ulaşılmak istenilen, çok çekici bir hayaldir. Mesela, Lenin, Bolşeviklik için kayın ideal olarak “Kollektivizmi”, uzak ideal şeklinde de “Komünizmin ne zaman uygulanacağını şimdiden kestirmek mümkün değildir. Bu Hazret-i Muhammed’in cenneti gibi, ne zaman ve nerede görüneceği bilinmeyen bir şeydi.”

İşte, Turan ideali bunun gibidir. Yüz milyon Türk’ün bir millet halinde birleşmesi, Türkçüler için en güçlü bir heyecan kaynağıdır. Turan ülküsü olmasaydı, Türçülük bu kadar hızla yayılmayacaktı. Bununla beraber, kim bilir? Belki, gelecekte Turan idealinin gerçekleşmesi de mümkün olacaktır. Ülkü geleceğin yaratıcısıdır. Dün Türkler için hayali bir ülkü olan milli devlet, bugün Türkiye’de bir gerçek halini almıştır.

O halde Türkçülüğün, idealinin büyüklüğü noktasından, üç dereceye ayırabiliriz:

1) Türkiyecilik
2) Oğuzlar veya Türkmencilik
3) Turancılık,

Bugün, gerçekli sahasında, yalnız “Türkiyecilik” vardır. Fakat, ruhların büyük bir özleyişle aradığı Kızıl Elma, gerçeklik sahasında değil, hayal sahasındadır. Türk köylüsü, Kızıl Elma’yı hayal ederken, gözünün önüne eski Türk ilhanlıkları gelir. Gerçekten, Turan ülküsü geçmişte bir hayal değil, bir gerçekti. Milattan 210 sene önce Kun hükümdarı Mete Kunlar (Hunlar) adı altında bütün Etürkelir birleştirdiği zaman Turan ülküsü bir gerçek haline gelmişti. Hunlardan sonra Avarlar, Avarlardan sonra GökTürkler, GökTürklerden sonra Oğuzlar, bunlardan sonra Kırgız-Kazaklar, daha sonra Kur Han, Cengiz Han ve sonuncu olmak üzere Timurlenk Turan idealini gerçekleştirmediler mi?

Turan kelimesinin anlamı bu şekilde sınırlandırıldıktan sonra, artık Macarların, Finuvaların, Moğolların, Tunguzların Turan ile bir ilgilerinin kalmaması gerekir. Turan, Türklerin geçmişte ve belki de gelecekte bir gerçek olan büyük vatanıdır.
Turanlılar, yalnız Türkçe konuşan milletlerdir. Eğer Ural ve Altay ailesi gerekten varsa, bunun kendisine özel bir ismi olduğundan “Turan” adına ihtiyacı yoktur.

Bir de bazı Avrupalı yazalar, Batı Asya’da aslen Samilere veya Arilere mensup olmayan bütün kavimlere “Turani” adını veriyorlar. Bunların anacı bu kavimlerin Türklerle akraba olduğunu belirtmek değildi. Yalnız Samilerle Arilerden başka kavimler olduğunu anlatmak içindir.

Bundan başak, bazı yazarlar da, Şehname’ye göre “Tür” ile “İrec” in kardeş olduğuna bakarak, Turakh’ı eski İran’ın bir kısmı saymaktadırlar. Oysa ki, Şehname’ye göre, Tür ile İrec’in üçüncü bir kardeşleri daha vardır ki adı “Selem” dir. “Selem” ise, İranlı bir boyun dedesi değil, bütün Samilerin müşterek atasıdır. O halde Feridun’un oğulları olan bu üç kardeş, Nuh’un oğulları gibi eski etnografik ayırımların adlarından doğmuştur. Bundan anlaşılıyor ki “Turan“, İran’ın bir parçası değil, bütün Türk illerini8n hepsini içine alan Türk topluluğundan ibarettir.

Ziya GÖKALP


Kaynak: Türkçülüğün Esasları – Ziya Gökalp, Toker Yayınları, 2002

Yorumlar
Diğer yazıları...

Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
E-Mail Bülten Kaydı
Turanda Havalar Nasıl?
Turanda Döviz Kurları
Bizi Facebookta Bulun
Ziyaretçi Sayacı
Aktif Ziyaretçi 4
Dün Tekil 724
Bugün Tekil 588
Toplam Tekil 620500
IP 3.85.143.239
Turanda Bugün Ne Oldu?

Tarih
Olay
25 Mayıs 1925

Kara-Kırgız Özerk Bölgesi, Kırgız Özerk Bölgesi olarak değiştirildi (Kırgızisan)
25 Mayıs 1992

Moskova , Kazakistan ve Rusya arasında karşılıklı yardımlaşma ve dostluk ile birlikte Kazakistan ve Rusya arasında sınır çizgisi kurulması konusunda bir anlaşmaya vardı.(Kazakistan)
25 Mayıs 1920

25- 31 Mayıs Gence'de Sovyet hakimiyeti aleyhinde isyan (Azerbaycan)
25 Mayıs 1926

Özbekistan Halk Sanatçısı Farogat Rakhmatova doğdu (Özbekistan)
25 Mayıs 1944

Nuri Demirağ'ın fabrikasında yapılan ilk Türk uçağı İstanbul'dan Ankara'ya uçtu. (Türkiye)
25 Mayıs 2006

Atasu-Alashankou petrol boru hattının dolumu tamamlandı (Kazakistan)
25 Mayıs 1932

Kırgız şair ve oyun yazarı Shatman Sadybakasov dünyaya geldi (Kırgızistan)
25 Mayıs 1895

Özbekistan Botanik Bahçesinin kurucusu Fyodor Rusanov dünyaya geldi (Özbekistan)
25 Mayıs 2013

Aşkabat Günü (Türkmenistan)
25 Mayıs 2000

Rusçanın Kırgızistan'da 2 resmi dil olması kabul edildi (Kırgızistan)
25 Mayıs 2005

Çin ile Özbekistan 600 milyon dolarlık petrol anlaşması imzalandı (Özbekistan)
25 Mayıs 1908

Ünlü müzisyen, akordun ifacısı Teyyub Demirov doğdu (Azerbaycan)
25 Mayıs 1911

Azerbaycan'ın, aynı zamanda eski SSCB'nin en ünlü jeolog – bilim uzmanlarından biri, Sosyalist emeği Kahramanı, akademisyen Baba Babazade dünyaya geldi. (Azerbaycan)
25 Mayıs 1911

Askeri militan, tuğgeneral Akim Abbasov Nahçıvan'da doğdu (Azerbaycan)
25 Mayıs 1918

Nuri Paşa'nın başkanlık ettiği Osmanlı askeri heyeti Gence'ye geldi. (Türkiye-Azerbaycan)
25 Mayıs 1920

Gence`de Azerbaycan'ın sovetleşmesine karşı protesto başladı. (Azerbaycan)
25 Mayıs 192

Ünlü bilim adamı, iktisat bilimleri doktoru, akademisyen Ahmet Mahmudov doğdu. (Azerbaycan)
25 Mayıs 1925

Şair, nesirci, tiyatro yazarı Hasan Fetullayev doğdu. (Azerbaycan)
25 Mayıs 1992

Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin ve Başbakan Süleyman Demirel'in görüşmesinde Ermenistan ve Azerbaycan'ı barış görüşmelerine çağıran ortak bir karar alındı (Azerbaycan)
25 Mayıs 2010

TÜRKSOY, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev ve Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ü "Türk Dünyasının Gelişmesi İçin Niyari Emri" ile ödüllendirdi.(Kazakistan)
25 Mayıs 2012

Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Akademik Kütüphanesi, BDT üye devletlerinin IX Uluslararası Yarışması "Kitap Sanatı" nın kazananlarını kazandı.(Kazakistan)
25 Mayıs 2017

Uluslararası Türk Türk Akademisi Örgütü (TWESCO) , 2017 yılında Astana'daki Türk Müzesinin Barış ve Uzlaşma Sarayı'nda açılış törenini gerçekleştirdi (Kazakistan)
25 Mayıs 2016

Tanınmış devlet ve askeri şahsiyet için bir anıt, ilk Bağımsız Kazakistan Savunma Bakanı, Sovyetler Birliği Kahramanı, Halk Kahramanı, Ordu Genel Sagadat Nurmagambetov 2016 yılında Akmola bölgesinde kuruldu.(Kazakistan)
25 Mayıs 2014

Komuz sanatçısı Nurak Abdrakhmanov vefat etti (Kırgızistan)
25 Mayıs 1938

Şair ve yazar Adil Resul doğdu.(Azerbaycan)
Twitter'dan Takip Edin
Arşiv Arama
- -
Turanda Fultbol Puan Durumu

© Copyright 2013 Tüm Hakkı TÜRK Dünyasını Aittir. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.

© Kuruluş 3 Mayıs 2015

Azerbaycan Haberleri
KKTC Haberleri
Kazakistan Haberleri
Ozbekistan Haberleri
Turkmenistan Haberleri
Kirgizistan Haberleri
Ozerk Cumhuriyetler
Turk Dunyası Haberleri
Ozerk Cumhuriyetler-3
Ozerk Cumhuriyetler-2